Reklam
  • Reklam
CARİ AÇIK ARTIYOR AMA!
YAŞAR ERDİNÇ

YAŞAR ERDİNÇ

CARİ AÇIK ARTIYOR AMA!

12 Aralık 2013 - 10:21

 

 

2013 yılı Ekim ayı cari açık verisi 2 milyar 890 milyon USD olarak gerçekleşirken, piyasa beklentilerine paralel bir rakam gördük. Piyasa da 3 milyar dolar civarında bir açık bekliyordu. 2013 yılbaşından bu yana oluşan cari açık geçen yılın aynı dönemine göre 12.4 milyar dolar daha yüksek oldu. Fakat altın ithalatı hariç tutulduğunda toplam artış 2.3 milyar dolara geriliyor.

 

Altın ticareti etkiliyor

 

Şunu özellikle vurgulamalıyız ki, altın ithalatı cari açık verilerini önemli ölçüde saptırıyor. Dün açıklanan yüzde 4.4'lük büyümenin cari açıkta aslında sadece 2.3 milyar dolarlık bir artışla sağlanmış olması çok olumlu bir gelişme olarak kaydedilebilir. Fakat unutmayalım ki, geçen yıl ocak-ekim döneminde cari açığı düşüren ana sebep yine altındı ve o dönemde de altın ihracatı verileri saptırıyordu.

 

Cari açık dediğimiz şey, aslında yurtdışından sağladığımız finansmanı gösteriyor. Bir insan düşünün ki aylık geliri 3000 TL olsun ama aynı ay 4000 TL harcama yapmış olsun. Aradaki fark o kişinin cari açığıdır. Aylık 3 bin TL olan gelirini harcamış ve üzerine bin lira da bankadan borç alarak bunu da harcamıştır. Dolayısıyla, cari açık halihazırda yurtdışında tasarruf edenlerden alıp kullandığımız finansmandır.Son açıklanan ödemeler dengesi tablosuna göre, cari açığın dış ticaret açığından kaynaklandığını görüyoruz. Fakat az önce de vurguladığımız üzere, altın ithalatı hariç tutulursa, dış ticaret açığı 2103'ün Ocak-Ekim döneminde 2012'nin aynı dönemine göre gerilemiş bulunuyor.

 

Büyüme düşük olurdu


Eğer BDDK ve Merkez Bankası'nın ortaklaşa hareket ederek uyguladıkları makro ihtiyati tedbirler bu yılın başından itibaren uygulansaydı, cari açık çok daha düşük düzeylerde gerçekleşebilirdi ama büyüme daha düşük olurdu. Bu yıl alınan kredi kartı ve diğer sıkılaştırma önlemleri gerçek etkisini gelecek yıl gösterecektir. Eğer ülke olarak cari açığı sürdürülebilir seviyede tutarak yıllık yüzde 4 büyüme sağlayabilirsek, gerçek bir başarı olur. Son önlemler kredi büyümesini 2014 yılında yavaşlatarak cari açığın artış hızını da düşürecektir.

 

Avrupa önemli olacak


Cari açığımızı daha hızlı azaltma ve sürdürülebilir seviyeye getirme konusunda Avrupa Birliğiülkelerindeki büyüme çok önemli bir unsur olarak karşımıza çıkıyor. Gelecek yıl yüzde 4 büyüme hedefleyen Türkiye'nin, bu hedefe cari açığı artırmadan ulaşabilmesi için, Avrupa'da işlerin düzelmesi ve AB'ye ihracatımızın artması gerekiyor. İhracattaki büyümenin 3. çeyrekte yüzde 2.2 gerilediğini hatırlamakta fayda var.

 

Ülkemiz için cari açık konusunda en olumlu senaryo, döviz kurlarının şu an bulunduğu seviyelere yakın yerlerde olması, Avrupa'da büyümenin yavaş yavaş artmaya başlaması, petrol fiyatlarının yatay hareket etmesidir. Bu belirttiğim resim 2014 boyunca devam ederse, iç kredi büyümesi de yavaşlarken 2014 yılında cari açığın GSYH'nın yüzde7-7.5 seviyesinden yüzde 6-6.50 aralığına kadar gerilediğini bile görebiliriz. Fakat bu senaryoyu bozabilecek en önemli gelişme, küresel olarak büyümenin beklenenden daha hızlı ivme kazanmasıyla birlikte petrol fiyatlarının artış trendine girmesi olur.

 

Sonuç olarak dün açıklanan cari açık verisi, üçüncü çeyrekte ortaya çıkan yüzde 4.4 oranında büyüme dikkate alındığında oldukça olumlu bir rakamdır. Önemli olan, ekonomi yönetiminin bu konuda taviz vermemesidir ki; zaten son makro ihtiyati önlemler de bunu amaçlıyor..

 

YAŞAR ERDİNÇ

Son Yazılar