Reklam
  • Reklam
Aile şirketlerinde kurumsallaşma sorunları ve çözüm önerileri!...

Aile şirketlerinde kurumsallaşma sorunları ve çözüm önerileri! Memduh Erişmen yazdı!

KKTC ekonomisinin büyük bir çoğunluğu aile şirketlerinden oluşuyor. Çok da sorunlar yaşanıyor. Peki bu sorunların sebebi nedir ve nasıl çözümlenir? Lipa Danışmanlık Direktörü Memduh Erişmen Ekonomi Kıbrıs Prestige dergisine yazdı.

Reklam
04 Haziran 2017 - 08:57 - Güncelleme: 04 Haziran 2017 - 09:06
Reklam

EKONOMİ KIBRIS PRESTIGE

Ülkemizde ve birçok ülke ekonomisinin en önemli dayanaklarından birini aile şirketleri oluşturmaktadır ve bu alanda çalışan birçok uzman ve araştırmacının başlıca konularından biri de aile şirketlerinin devamlılığı ve sağlıklı gelişimini sağlayabilmek oluşturur. Ülkemizde bu alanda yapılan sınırlı akademik çalışmalar dışında sistematik bir araştırma ve analiz bulunmamaktadır. Buna rağmen başta Türkiye olmak üzere özellikle Avrupa’da bu konuda yapılan çalışmaların takip edilmesi bizler için ışık verici olmaktadır. Danışmanlık alanında elde ettiğim yaklaşık on yıllık tecrübe ile onlarca aile şirketinin gelişim sürecini en yakından görmüş ve yaşadığı problemleri en yakından takip etme fırsatı bulmuş oldum. Ailenin gelenekleri ve yapısı, şirketin içinde bulunduğu sektör gibi birçok faktörün aile şirketlerinin kurumsallaşma ve gelişiminde önemli etkenler olduğunu görmekle beraber, birçoğunda ortak bazı sorunların ortaya çıktığını görebilmekteyiz. Bunlardan öne çıkan birkaç tanesini burada paylaşacağım.

 

  1. Planlama ve Strateji Eksikliği: Oldukça önemli ve yaygın bir sorun olarak şirket içerisinde gerek aile arası ilişkilerinin yönetimi, gerekse de şirket yönetiminde yaşanan planlama eksikliği ve bunun getirdiği vizyon sorunlarıdır. Bu sadece aile şirketlerine özgü bir sorun olmamakla ve ülkemizde kamu, sivil toplum ve özel sektörün hemen her aşamasında karşımıza çıkmakla beraber, planlamanın etkin şekilde yapılamaması şirketlerde vizyon ve liderlik fonksiyonu kaybına sebep olabilmekte ve aile şirketlerinde sıklıkla ortaya çıkabilecek diğer bazı sorunların da ciddileşmesine sebep olabilmektedir.

Örneğin, orta vadeli planlaması olmayan ve vizyon eksikliği içerisindeki aile şirketleri daha sık şekilde çok başlılığa ve savurganlığa yönelebilmektedir. Planlama iki boyutu ile ele alınmalıdır. Bunlardan birincisi şirketin ve şirket operasyonlarının nasıl yönetileceğinin planlanmasıdır. Aile bireylerinin oluşturduğu Aile Konseyi (aşağıda detaylandırılmıştır) seviyesinde bu alandaki planlamanın vizyonu verilmeli ve ilgili alanda sorumlu aile bireyleri ve profesyonel yöneticiler tarafından detaylandırılmalıdır. Şirket stratejik planları Direktörler Kurulu ve Aile Konseyi için iyi bir denetim yapma ve vizyon sağlama aygıtı olarak çalışabilmektedir. Burada önemli konu daha alt seviyelere indikçe, stratejik planlamanın bürokrasisine takılmadan ve hantallaşmadan olabildiğince esnek çalışabilmektir. Bu başlık ayrı bir yazı konusu olabilecek kadar çetrefilli.

Aile şirketlerinde oluşturulması gereken ikinci planlama konusu ise aile bireyleri arasındaki, başta yetki devri olmak üzere tüm konuların planlanması ve aile bireyleri tarafından onaylanmasıdır. Hangi aile bireyinin hangi şartlarda hangi alanda nasıl çalışacağının planlanması ve bunun net olması aile şirketlerinin sağlıklı şekilde gelişimi için çok önemli bir konudur. Bu amaçla ülkemizde de artık daha sık duyduğumuz aile konseyi ve aile anayasası kavramlarının gerçek anlamda uygulanması önemli avantajlar getirmekte ve sorunları daha oluşmadan çözebilmektedir.

  1. Şirket İçi Rollerin Netleşmemesi: Aile şirketleri yapısı gereği birden fazla aile bireyinin şirket içinde çalışmasını gerektirmektedir ve en yaygın şekilde karşımıza çıkan da aile bireylerinin kendilerine (tabii ki işin doğası gereği) yönetici pozisyonlarında rol bulması olmaktadır. Böyle bir yapı içerisinde temel operasyon fonksiyonlarından olan satış, imalat, muhasebe ve benzeri departmanların başında aile bireyleri bulunmaktadır. Birçok örnekte aile bireyleri arası yetki dağılımının yapılması, aile bireyleri arasındaki ilişkilerin yapısından ve konunun hassasiyetinden dolayı geciktirilmektedir. Bu durum karar almanın gecikmesi, şirketin operasyonlarının vizyonsuz kalması, raporlamanın kime ve nasıl yapılacağının bilinememesi ve içerden veya dışarıdan yetersiz yöneticilerin önemli pozisyonları tutması gibi birçok sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.  Bu tür aile işletmelerinde profesyonel yöneticilerin de başarılı olması zor olmakta ve adaptasyon sorunu ortaya çıkmaktadır. Kısaca, alt düzey çalışanlar seviyesinde sıklıkla uygulanması başarılan görev – yetki – sorumluluk dağılımının aile bireyleri arasında aile büyüğü tarafından çoğunlukla kimsenin kırılmaması ve/veya yetkiyi dağıtmama adına geciktirilmesi, şirketlerimizde ortaya çıkan önemli ve yaygın bir sorundur. Bunun yaşandığı bir aile şirketinde sorunun nasıl aşılacağı o aileye ve şirkete özgü bir yaklaşım gerektirse dahi Direktörler Kurulu yapısının çalıştırılması, ama gerçek anlamı ile çalıştırılması, önemli bir ilk adım olacaktır. Kişilerin rollerinin tanımlanması ve netleştirilmesi için dışarıdan destek almak da bir çözüm olabilmekle beraber, aile seviyesinde bireylerin bunu başarması için dışardan sınırlı veya sıfır destek yeterli olacaktır. Bu konuda ailenin büyüğü ve/veya kurucunun iradesi ve aile bireylerinin iyi niyeti olacaktır. Birçok örnekte bu tür kararları almanın çok zor olduğunu görmekteyiz ancak bu durumun ertelenmesi ilerdeki daha ciddi sorunların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.

  1. Aile İçi İlişkilerin Yönetimi: Belki de bu sayılanlar arasında en önemli diye nitelendirebileceğim sorun, aile arası ilişkilerin yönetimidir. Aile şirketlerini diğer şirketlerden bir adım öne çıkaran özelliklerin başında aile bireylerinin özverili çalışması, bir aile geleneği oluşturma, ailenin adının her şeyden üst tutulması ve saygınlık, zor zamanlarda aile varlıklarının dahi şirkete aktarılması gibi özellikler gelmektedir. Aile bireyleri arasında yaşanan problemlerin şirkete zararı diğer problemlerden daha büyük olur ve bu şekilde zarar görmüş şirketlerimiz çoğunlukla sektördeki pozisyonlarından gerilemiş olurlar. Aile şirketlerinde aile içi ilişkilerin yönetimi için etkin ve doğru çalışan bir Aile Konseyi oluşturulması en önemli gerekliliktir. Aile konseyi, hem aile hem de şirket(ler) ile ilgili önemli stratejik kararların alındığı ve oluşturulduğu önemli bir karar mekanizmasıdır. Bunun yanında konsey toplantılarına aile bireylerinin küçük yaşlarının da katılımı, aile ve şirket değerlerinin kavranmasında, aile kültürünün oluşmasında ve hem ailenin hem de şirketlerin eşit derecede önemli olduğunun sonraki kuşaklar tarafından anlaşılmasında önemli bir görev de yerine getirmektedir.

 

MEMDUH ERİŞMEN

LİPA DANIŞMANLIK DİREKTÖRÜ

Reklam
Reklam

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Ethfinex'ten yeni içerik tokenleri!..
Ethfinex'ten yeni içerik tokenleri!..
1 sterlin ne kadar? Güncel döviz kurları - 24 Eylül 2018
1 sterlin ne kadar? Güncel döviz kurları - 24 Eylül 2018